Η οικονομική σχολή του Μίλτον Φρίντμαν και η Ελλάδα

Όσοι έχουν ασχοληθεί λίγο με τα οικονομικά ξέρουν ότι υπάρχουν βασικά 2 σχολές. Αυτή του Τζων Μέυναρντ Κέυνς (Keynesian economics) και αυτή του Μίλτον Φρίντμαν.

Τζων Μέυναρντ Κέυνς: O Keynes υποστηρίζει ότι η λύση ώστε να ξεπεραστεί μία μεγάλη οικονομική κρίση είναι η τόνωση της οικονομίας με συνδυασμό των δύο προσεγγίσεων:

1. Η μείωση των επιτοκίων (νομισματική πολιτική), και
2. Αύξηση των δημόσιων επενδύσεων σε υποδομές (δημοσιονομική πολιτική).

Με τη μείωση του επιτοκίου, με το οποίο η κεντρική τράπεζα δανείζει χρήματα στις εμπορικές τράπεζες, η κυβέρνηση στέλνει ένα μήνυμα προς τις εμπορικές τράπεζες οτι θα πρέπει να κάνουν το ίδιο για τους πελάτες τους.

Οι επενδύσεις της κυβέρνηση σε υποδομές βοηθούν στη δημιουργία επιχειρηματικών ευκαιριών, την απασχόληση και τη ζήτηση, και την αντιστροφή των επιπτώσεων της κρίσης.

Η θεωρία του βασίστηκε στην πεποίθηση ότι εντός του οικονομικού κύκλου οι αποφάσεις που λαμβάνονται μέσα από την ιδιωτική πρωτοβουλία σε αρκετές περιπτώσεις δεν είναι επαρκείς για την επίλυση προβλημάτων που προκύπτουν στην οικονομία. Πρέπει να υπάρχει μικτή οικονομία, δηλαδή του ιδιωτικού τομέα και του κράτους. Έτσι, είναι απαραίτητη η άμεση κρατική παρέμβαση μέσω του ελέγχου της νομισματικής αλλά και της δημοσιονομικής πολιτικής, προκειμένου να σταθεροποιηθούν οι όποιες οικονομικές διακυμάνσεις επηρεάζουν τον οικονομικό κύκλο.

Συγκεκριμένα, η ιδέα «της κυκλικής ροής του χρήματος» (circular flow of money), περιγράφει την άποψη του Keynes με την οποία η αύξηση των δημόσιων δαπανών οδηγεί σε παράλληλη αύξηση εισοδημάτων, η οποία με τη σειρά της παραπέμπει σε ακόμα μεγαλύτερη αύξηση δαπανών και σε ακόμα υψηλότερα εισοδήματα. Η δαπάνη ενός ατόμου αποτελεί το εισόδημα κάποιου άλλου ατόμου. Και όταν αυτό το άτομο ξοδέψει το εισόδημα του τότε δημιουργεί εισόδημα για κάποιο άλλο άτομο κ.ο.ε. Αυτός ο κύκλος συνεχίζεται εντός της οικονομίας και πρακτικά διατηρεί και υποστηρίζει την υγιή λειτουργία της. Η αύξηση της φορολογίας σε περιόδους κρίσης είναι πλήρως αντίθετη στη νοοτροπία του Κέυνς ο οποίος ζητά αύξηση των ελλειμμάτων στις κρίσεις, τα οποία χρηματοδοτούνται από πλεονάσματα στις καλύτερες εποχές.

Για να δώσει έμφαση στο πόσο σημαντικό είναι το κράτος να αντιδρά δυναμικά σε περιόδους κρίσης είχε δηλώσει:
«Σε περιόδους κρίσης το κράτος αξίζει να πληρώνει τους εργάτες απλώς για να κάνουν τρύπες στο έδαφος, αυτό θα έκανε καλό στην Οικονομία».

Δηλαδή απλά, αν δουλεύουν οι άνθρωποι, η οικονομία πάει καλά. Αν δεν εργάζονται οι άνθρωποι, η οικονομία δεν πάει καλά.
Δηλαδή είπε οτι όταν η οικονομία πάει καλά, οι άνθρωποι θέλουν να αποταμιεύουν τα χρήματά τουςΔηλαδή, δεν ξοδεύουν τα χρήματά. Ως εκ τούτου, υπάρχει λιγότερη οικονομική δραστηριότητα. Όταν όμως πάει καλά, οι άνθρωποι ξοδεύουν και έτσι κυκλοφορεί το χρήμα.


Αρκετά επαναστατική αντίληψη για την εποχή του, και αντίληψη που πιστά ακολουθείται από όλες τις ηγεσίες των ΗΠΑ από την δεκαετία του ‘30 και μετά. Το «New Deal» που επινόησε ο Ρούσβελτ στις ΗΠΑ και τις οδήγησε εκτός της κρίσης του 1929, ήταν ακριβώς αυτό που υποστήριζε πρωτύτερα ο Κέυνς.

Παρόλο που οι θεωρίες του Κέυναν είχαν στην ουσία σώσει την Αμερικάνικη οικονομία, οι πολιτικοί που ήρθαν μετά τον Ρούσβελτ αποφάσισαν (ή τους επέβαλαν) τις θεωρίες του Μίλτον Φρίτνμαν.

Μίλτον Φρινταμαν:  Σύμφωνα με τη θεωρία του Φρίντμαν: Οι Κυβερνήσεις πρέπει να καταργούν όλους τους φορολογικούς και εργασιακούς κανόνες και ρυθμίσεις προς όφελος των ιδιωτικών επιχειρήσεων, χωρίς να επιχειρούν και να εγείρουν ζητήματα μονοπώλησης της αγοράς μέσα από κρατικές εταιρίες κοινής ωφελείας  (π.χ. ΔΕΗ, ΟΤΕ, ΕΥΔΑΠ) , δηλαδή  πρέπει να ιδιωτικοποιούν την δημόσια περιουσία.  Πρέπει να προβούν σε περικοπές κοινωνικών προγραμμάτων όπως π.χ. τα ταμεία ανεργίας και  τα κοινωνικά επιδόματα σε ασθενείς οικονομικά ομάδες του πληθυσμού. Οι τιμές και οι μισθοί να καθορίζονται μόνο από την αγορά και όχι μέσα από συνδικαλιστικό διάλογο και εγγυήσεις του κράτους για τη διαφύλαξη τους. Δεν πρέπει να υπάρχουν εγγυημένοι κατώτατοι μισθοί. Επίσης πρέπει να ιδιωτικοποιηθεί η ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, τα συνταξιοδοτικά ταμεία και η δωρεάν παιδεία. Ακόμα να ιδιωτικοποιηθούν τα Εθνικά πάρκα, ακόμη και τα δάση και οι παραλίες. Οτιδήποτε δηλαδή μπορεί να προσελκύσει επενδύσεις από ιδιωτικές εταιρίες με μοναδικό γνώμονα το κέρδος τους. 

Τέλος η γενικότερη άποψη του για το ρόλο του κράτους ήταν ότι αυτό πρέπει να περιορίζεται μόνο: «στην προστασία της ελευθερίας μας τόσο από τους εχθρούς εκτός των πυλών όσο και από τους συμπολίτες μας: στη διατήρηση του νόμου και της τάξης, στην επιβολή της εφαρμογής των ιδιωτικών συμφωνιών, στην προώθηση των ανταγωνιστικών αγορών». Με άλλα λόγια, το κράτος πρέπει μόνο να διατηρεί τη συντήρηση της αστυνομίας και του στρατού – οτιδήποτε άλλο, συμπεριλαμβανομένης της δωρεάν παιδείας, «είναι μια άδικη παρέμβαση εναντίον της ελεύθερης αγοράς» . 

Το δημοφιλές βιβλίο του  Φρίντμαν στα 1962, το «Capitalism and Freedom», έγινε το βασικό εγχειρίδιο της παγκόσμιας ελεύθερης αγοράς και σ’αυτό στηρίχτηκαν τα οικονομικά προγράμματα όλων των νεοσυντηρητικών-νεοφιλελεύθερων κυβερνήσεων και δικτατοριών στον δυτικό κόσμο από το 1970 και μετά.

«Τα καλά πράγματα, όπως η δημοκρατία και η προσανατολισμένη στην ελεύθερη αγορά οικονομική πολιτική δεν συμβαδίζουν πάντα.»
(Στέφαν Χάγκαρντ πολιτικός επιστήμονας και μαθητής του Φρίντμαν)

Το δόγμα του σόκ
«Τα πλήγματα πρέπει να επιφέρονται όλα ταυτόχρονα, ώστε, όντας λιγότερο αισθητά, να ενοχλούν λιγότερο.»
(Νικολό Μακιαβέλι «Ο Ηγεμόνας» 1513)

«Η Ελλάδα θυσιάστηκε για να σωθεί η ευρωζώνη. Και για να γίνει, σας εκπαιδεύουν να αισθάνεστε ένοχοι γι΄ αυτό που είστε. Έχουν ήδη διαγνώσει ότι είστε άρρωστοι»
(Ναόμι Κλάιν δημοσιογράφος σε πρόσφατη συνέντευξη της σε ελληνικό μέσο)

Μήπως τελικά βλεπουμε τις θεωρίες του Φριντμαν να εφαρμόζονται στην Ελλάδα; 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s